EUDR po zmianach: kto składa deklarację należytej staranności i co musi się w niej znaleźć

Importer, który zamierza wprowadzić do obrotu na rynek UE produkt objęty rozporządzeniem o wylesianiu (EUDR), musi przed rozpoczęciem odprawy celnej złożyć deklarację należytej staranności (DDS – due diligence statement). DDS należy złożyć w systemie informacyjnym UE działającym w systemie TRACES. Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 z 31 maja 2023 r. w brzmieniu po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2025/2650. Zmiany te uprościły obowiązki części firm w łańcuchu dostaw, ale importera jako operatora nadal obowiązuje deklaracja. Numer referencyjny deklaracji trzeba podać w zgłoszeniu celnym. Poniżej wyjaśniamy, kto składa DDS, jak założyć konto, co wpisać w deklaracji, jak przygotować geolokalizację i ile jest czasu na poprawki. Obowiązki z EUDR stosuje się od 30 grudnia 2026 r. w przypadku dużych i średnich operatorów oraz od 30 czerwca 2027 r. w przypadku mikro- i małych operatorów. Wyjątkiem są produkty z drewna objęte dotychczasowym rozporządzeniem w sprawie drewna (EUTR), dla których termin 30 grudnia 2026 r. dotyczy wszystkich przedsiębiorstw.
Co to jest EUDR i kogo dotyczy?
Zadaniem Rozporządzenia 2023/1115 jest zapewnienie, że produkty wprowadzane do obrotu i udostępniane na rynku UE, a także wywożone z Unii, nie przyczyniają się do wylesiania ani degradacji lasów na świecie. Jak podkreśla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w samej UE problem jest marginalny. Mimo to przepisy są jednakowe dla produktów unijnych i spoza Unii, bo wymagają tego zasady Światowej Organizacji Handlu (WTO).
Zakres produktów objętych EUDR ulegał już zmianom. 13 lipca 2026 r. Komisja Europejska przyjęła akt delegowany zmieniający załącznik I do EUDR, czyli listę produktów podlegających EUDR. Akt opublikowano jako rozporządzenie delegowane (UE) 2026/2102 i obowiązuje on od 18 września 2026 r. Z zakresu EUDR usunięto m.in. skóry i skórki bydlęce oraz wyprawioną skórę, soję przeznaczoną do siewu, opony bieżnikowane, wyroby z gumy wulkanizowanej, taśmy przenośnikowe i pasy transmisyjne oraz siedzenia do statków powietrznych i pojazdów silnikowych. Ten sam akt dodaje do listy nowe produkty, np. kawę rozpuszczalną, niektóre pochodne oleju palmowego i mrożone ozory wołowe. W ich przypadku obowiązki stosuje się dopiero od 30 grudnia 2027 r. Importerzy powinni więc sprawdzić kody CN importowanych towarów z aktualną wersją załącznika I.
Kto składa deklarację należytej staranności?
W polskim tekście rozporządzenia EUDR deklaracja określona jest jako „oświadczenie o należytej staranności”. W praktyce, częściej używa się jednak skrótu DDS. To, czy firma składa deklarację, zależy od jej roli w łańcuchu dostaw. EUDR wprowadza w tym celu poniższe pojęcia:
- Operator – firma, która jako pierwsza wprowadza produkt do obrotu w UE (np. importer albo producent w UE), a także eksporter. Operator składa DDS przed każdym wprowadzeniem towaru do obrotu lub wywozem.
- Upoważniony przedstawiciel – operator może zlecić złożenie deklaracji innej firmie, np. agencji celnej. Odpowiedzialność za zgodność produktu nadal spoczywa jednak na operatorze. Operator będący osobą fizyczną albo mikrofirmą może upoważnić do tego swojego odbiorcę.
- Operator niższego szczebla i handlowiec – po zmianach z rozporządzenia (UE) 2025/2650 podmioty te nie mają obowiązku składania deklaracji, a system nie daje im takiej możliwości.
- Mikro lub mały producent pierwotny z kraju niskiego ryzyka (np. rolnik albo właściciel lasu w Polsce, który sprzedaje własne produkty) – składa jednorazową uproszczoną deklarację (SD) z szacunkową roczną ilością. Otrzymany identyfikator przekazuje odbiorcom.
Wniosek jest prosty. Jeśli jesteś importerem i sprowadzasz towar objęty EUDR, występujesz w roli operatora. Obowiązek złożenia deklaracji należy więc do Ciebie. Jeżeli kupujesz towar znajdujący się już na rynku unijnym, co do zasady nie składasz DDS.
Jak założyć konto w systemie TRACES?
Systemem dedykowanym do składania DDS jest system TRACES.
Przygotowanie dostępu warto rozpocząć z wyprzedzeniem, zanim jeszcze pierwsza dostawa dotrze na granicę. Proces zakładania konta składa się z trzech kluczowych kroków:
- Załóż konto EU Login (konto Komisji Europejskiej) dla osoby, która będzie pracować w systemie.
- W systemie informacyjnym EUDR zarejestruj firmę jako operatora.
- Nadaj dostęp pracownikom, którzy będą przygotowywać i wysyłać deklaracje.
System obsługujący deklaracje przewiduje dodatkowo możliwość łączenia się z wykorzystaniem interfejsu API w celu uproszczenia i zautomatyzowania procesu przekazywania wymaganych do DDS informacji.
Co musi zawierać deklaracja DDS?
Treść deklaracji określa załącznik II do rozporządzenia 2023/1115 w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia (UE) 2025/2650. Przy imporcie należy podać:
- dane operatora – nazwę, adres i numer EORI,
- produkt – kod HS i opis z nazwą handlową, a dla drewna także pełną nazwę naukową gatunku,
- ilość – masę netto w kilogramach i, jeśli dotyczy, jednostkę uzupełniającą z taryfy celnej,
- kraj produkcji i geolokalizację – wszystkie działki, na których powstał surowiec, a dla bydła wszystkie gospodarstwa, w których było hodowane,
- oświadczenie – potwierdzenie, że należyta staranność została przeprowadzona, a ryzyko jest żadne albo znikome,
- podpis – w czyim imieniu składana jest deklaracja, data, imię i nazwisko, funkcja oraz podpis.
Obowiązkiem Importera jest podanie dokładnej masy netto w kilogramach. Dane zadeklarowane w DDS muszą być zgodne z danymi z dokumentów przewozowych i zgłoszenia celnego.
Jak przygotować geolokalizację działek?
Geolokalizacja jest elementem DDS, który może sprawiać importerom najwięcej trudności, ponieważ dane te należy uzyskać od dostawcy spoza UE. Dane geolokalizacyjne działek zwykle wgrywa się w pliku GeoJSON. Przy podawaniu danych obowiązują następujące zasady:
- działkę do 4 ha można podać jako punkt,
- działkę większą niż 4 ha trzeba opisać poligonem,
- gospodarstwo z bydłem wystarczy oznaczyć jednym punktem,
- współrzędne podaje się z dokładnością do sześciu miejsc po przecinku,
- cała deklaracja razem z plikami może mieć maksymalnie 25 MB.
Przykład: Partia surowca pochodzi z dwóch działek – jednej o powierzchni 3 ha i drugiej o powierzchni 6 ha. Pierwszą można wskazać jednym punktem, drugą trzeba opisać poligonem. Jeżeli do deklaracji trafią tylko dane pierwszej działki, bo z drugiej pochodziła na przykład niewielka część partii, deklaracja będzie niekompletna. W DDS należy wskazać wszystkie działki, z których pochodzi towar.
Jak numer referencyjny łączy się z odprawą celną?
Po wysłaniu deklaracji system automatycznie ocenia ryzyko. Dopiero po analizie ryzyka nadawany jest numer referencyjny i numer weryfikacyjny. Organ może wstrzymać nadanie numeru na czas kontroli, dlatego deklaracji nie należy odkładać na dzień odprawy celnej.
Przy imporcie numer referencyjny musi zostać podany w zgłoszeniu celnym. Trzeba go więc przekazać agencji celnej wraz ze zleceniem realizacji odprawy celnej. Operator przekazuje numer DDS dalej swoim odbiorcom w UE. Jeżeli towar pochodzi od producenta pierwotnego, który złożył uproszczoną deklarację, w ten sam sposób przekazywany jest jej identyfikator.
Czy deklarację można poprawić lub wycofać?
Tak, zmian można dokonać przez 72 godziny od nadania numeru referencyjnego. Ta możliwość przepada, gdy:
- towar został już wprowadzony do obrotu albo wywieziony,
- numer referencyjny trafił już do zgłoszenia celnego,
- deklaracja została użyta w deklaracji zbiorczej,
- trwa zapowiedziana kontrola.
Jeżeli termin upłynie z przyczyn niezależnych od firmy, organ może na uzasadniony wniosek przedłużyć go, jednak najwyżej o 8 dni.
Przykład: Numer referencyjny został nadany w poniedziałek o 10:00. Formalnie deklarację można poprawiać do czwartku do 10:00. Jednak numer DDS został już podany w zgłoszeniu celnym przekazanym organom celnym we wtorek, od tej chwili poprawka nie jest już więc możliwa.
Dlatego masę, HS kody, listę działek i inne znajdujące się w DDS dane warto porównać z danymi dostawy znajdującymi się w systemie operacyjnym firmy, zdecydowanie przed wysłaniem deklaracji, a nie po nim.
Jakie błędy zdarzają się najczęściej?
Większość problemów związanych z importem towarów objętych EUDR, może wynikać z niespójności danych między deklaracją, dokumentami dostawy i zgłoszeniem celnym. Najczęstsze błędy to:
- masa w deklaracji inna niż w dokumentach dostawy albo w zgłoszeniu celnym,
- brak części działek, np. tych, z których pochodziła mniejsza część partii,
- punkt zamiast poligonu dla działki większej niż 4 ha,
- błędny HS kod albo opis drewna bez botanicznej nazwy gatunku,
- składanie deklaracji dopiero wtedy, gdy towar czeka już na odprawę celną,
- numer referencyjny, który nie trafił do agencji celnej albo do odbiorcy.
Co to oznacza dla importerów?
Importer towarów objętych EUDR powinien bezwzględnie przygotować się organizacyjnie przed pierwszą dostawą każdego produktu. W praktyce oznacza to:
- ustalenie, w jakiej roli występuje firma przy każdym strumieniu dostaw (operator czy podmiot niższego szczebla),
- założenie konta EU Login i rejestrację firmy jako operatora w systemie EUDR,
- zebranie od dostawców spoza UE kompletnych danych geolokalizacyjnych w formacie GeoJSON, z poligonami dla działek większych niż 4 ha,
- sprawdzenie HS kodów, opisów handlowych i – dla drewna – nazw naukowych gatunków,
- składanie DDS z wyprzedzeniem, z uwzględnieniem możliwej kontroli przed nadaniem numeru,
- ustalenie procedury przekazywania numeru referencyjnego agencji celnej i odbiorcom,
- kontrolę zgodności masy netto, jednostek uzupełniających i innych danych z dokumentami dostawy przed wysłaniem deklaracji,
- przechowywanie danych od dostawców i dokumentacji oceny ryzyka we własnej firmie, także wtedy, gdy deklarację składa przedstawiciel.
Agencja celna może złożyć deklarację jako upoważniony przedstawiciel importera i zadbać o spójność numeru referencyjnego, masy oraz kodów ze zgłoszeniem celnym. Pełna odpowiedzialność za zgodność produktu z deklarowanymi danymi pozostaje jednak po stronie operatora.
Podsumowanie
Po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2025/2650 obowiązek składania deklaracji należytej staranności dotyczy przede wszystkim operatora, czyli firmy, która jako pierwsza wprowadza towar do obrotu w UE albo go wywozi. Dla importera i eksportera oznacza to obowiązek posiadania konta w systemie TRACES, przekazywanie kompletnych danych z załącznika II wraz z geolokalizacją wszystkich działek oraz pozyskanie numeru referencyjnego DDS, bez którego zgłoszenie celne nie nie zostanie zwolnione przez organy celne.
Najważniejsze w tym przypadku są czas i spójność danych. Deklarację należy złożyć przed odprawą celną, dane trzeba sprawdzić przed wysłaniem, a numer referencyjny przekazać agencji celnej i odbiorcom. 72-godzinne okno na poprawki zamyka się w chwili, gdy numer DDS zostanie przekazany organom celnym w zgłoszeniu celnym.
Gotowy na sprawną odprawę celną?
Oszczędzaj czas i zadbaj o swoje bezpieczeństwo fiskalne. Ciesz się sprawną obsługą celną. Powierz formalności celne profesjonalistom.
Zamów obsługę celną- Szybka realizacja
- Doświadczony zespół
- Konkurencyjne ceny


