Skład VAT – nowy magazyn VAT w Polsce od 1 stycznia 2027 r.

Optymalizacja płynności finansowej to jeden z podstawowych aspektów działalności każdego przedsiębiorstwa. Dla podmiotów uczestniczących w handlu międzynarodowym rozwiązaniem, które może istotnie wpłynąć na poprawę płynności finansowej, z pewnością jest wprowadzana przez Ministerstwo Finansów instytucja tzw. składu VAT. Koncepcja ta była przedmiotem konsultacji podatkowych już w 2023 r., a we wrześniu 2026 r. przepisy zostały ostatecznie uchwalone, podpisane przez Prezydenta RP i opublikowane w Dzienniku Ustaw. Skład VAT zacznie funkcjonować od 1 stycznia 2027 r.

Poniżej wyjaśniamy, jak będzie funkcjonował skład VAT, jakich towarów i podmiotów dotyczy, jakie warunki formalne trzeba spełnić, by móc skorzystać z tego rozwiązania, oraz czym uchwalone przepisy różnią się od wcześniejszych założeń.

Czym jest skład VAT?

Skład VAT to nowa procedura, którą nowelizacja ustawy o VAT z 4 września 2026 r. wprowadza od 1 stycznia 2027 r. W jej ramach określone czynności dokonywane na towarach objętych tą procedurą korzystają ze stawki VAT w wysokości 0%. Chodzi o dostawę towarów oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów obejmowanych procedurą składu VAT, kolejne dostawy towarów, które nie opuszczają składu, a także usługi świadczone w składzie i bezpośrednio związane z przechowywanymi tam towarami.

Istotne jest to, że uchwalone przepisy nie wiążą składu VAT ze składem celnym. We wcześniejszych założeniach Ministerstwa Finansów skład VAT miał odpowiadać składowi celnemu typu I w rozumieniu Unijnego Kodeksu Celnego i mógł być prowadzony wyłącznie tam, gdzie podmiot posiada już pozwolenie na prowadzenie składu celnego. Ostatecznie ustawa definiuje skład VAT jako miejsce na terytorium kraju wskazane w zezwoleniu wydanym przez naczelnika urzędu skarbowego, do którego określone towary są wprowadzane, w którym są składowane i z którego są wyprowadzane.

Najważniejszą zaletą tego rozwiązania jest odroczenie zapłaty podatku VAT. Skorzystanie z procedury składu VAT oznacza bowiem, że towar może trafić do takiego składu, być tam przechowywany, poddawany określonym czynnościom, a także sprzedawany pomiędzy podmiotami posiadającymi odpowiednie zezwolenie, a rozliczenie podatku VAT nastąpi dopiero w momencie zakończenia procedury – czyli najczęściej w chwili wyprowadzenia towaru ze składu.

Jak skład VAT może wpływać na płynność finansową firm?

Podstawowym celem nowego rozwiązania jest odroczenie momentu powstania obowiązku podatkowego przy transgranicznym przepływie towarów. Dzięki temu firmy nie będą musiały angażować środków finansowych na zapłatę podatku VAT na wcześniejszym etapie obrotu towarem, zanim towar zostanie faktycznie sprzedany lub wykorzystany.

Dla firm prowadzących centra dystrybucyjne i logistyczne obsługujące rynki zagraniczne może to oznaczać realną zmianę i realne możliwości rozwoju. Lokalizacja magazynu przestaje być wyłącznie kwestią geografii i kosztów powierzchni magazynowej, a zaczyna być również elementem strategii podatkowej – tym bardziej że, wbrew pierwotnym założeniom, skład VAT nie musi być prowadzony w miejscu, w którym działa skład celny. Dla przedsiębiorstw zajmujących się handlem międzynarodowym skład VAT może być potężnym narzędziem optymalizującym płynność finansową.

Jakie towary będą mogły być objęte procedurą?

Nie każdy towar będzie mógł zostać objęty procedurą składu VAT. Ustawa wprowadza zamknięty katalog towarów (nowy załącznik nr 17 do ustawy o VAT), obejmujący 16 pozycji: warzywa, owoce i orzechy, kawę, herbatę i przyprawy, zboża, nasiona i owoce oleiste, tłuszcze i oleje, cukry (z wyłączeniem części wyrobów cukierniczych), kakao i wyroby z kakao, chemikalia nieorganiczne i organiczne, kauczuk i artykuły z kauczuku, wełnę i sierść zwierzęcą, metale szlachetne (CN 7106–7112), miedź, nikiel oraz wybrane pojazdy nieszynowe wraz z częściami (CN 8701–8706, 8709 i 8711). Ostateczny zakres – wybrany spośród towarów z tego katalogu – określi minister finansów w rozporządzeniu, biorąc pod uwagę m.in. wspieranie określonych dziedzin działalności gospodarczej, rozwój handlu międzynarodowego oraz przebieg realizacji budżetu państwa.

Jeśli chodzi o czynności wykonywane na towarach objętych procedurą składu VAT, ustawa dopuszcza wyłącznie takie, w wyniku których nie zmieni się klasyfikacja towaru według Nomenklatury scalonej (CN) ani klasyfikacji statystycznych. Stawką 0% objęte są usługi świadczone w składzie VAT, które są bezpośrednio związane z towarami objętymi procedurą. W praktyce chodzi przede wszystkim o czynności takie jak:

• magazynowanie i składowanie towarów,
• sortowanie,
• przeładunek,
• pakowanie,
• utrzymywanie towarów w odpowiednim stanie, warunkach lub temperaturze,
• niezbędna konserwacja towarów.

Ustawodawca przewiduje również wyraźne ograniczenia w zakresie tego, jakim działaniom i czynnościom nie może podlegać towar objęty procedurą składu VAT. Są to: zakaz dostawy towarów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, a także zakaz zużywania towarów w składzie VAT (np. w procesie produkcji). Naruszenie tych zakazów skutkuje cofnięciem zezwolenia na stosowanie procedury składu VAT.

Dodatkowo ustawodawca wprowadza ograniczenie czasowe – towary mogą pozostawać w procedurze składu VAT maksymalnie przez 24 miesiące. Po upływie tego okresu procedura ulega zakończeniu, co skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego.

Kto będzie mógł skorzystać ze składu VAT?

Korzystanie ze składu VAT wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia – i to dwojakiego rodzaju, w zależności od pełnionej roli. Oba zezwolenia wydaje, w drodze decyzji, naczelnik urzędu skarbowego.

Zezwolenie na prowadzenie składu VAT jest potrzebne podmiotowi, który zamierza taki skład prowadzić (np. operatorowi logistycznemu). W porównaniu z wcześniejszymi założeniami uchwalona ustawa nie wymaga posiadania pozwolenia na prowadzenie składu celnego ani składania zabezpieczenia. Podmiot musi natomiast łącznie spełniać następujące warunki:

• posiadanie siedziby działalności gospodarczej na terytorium Unii Europejskiej,
• rejestracja jako czynny podatnik VAT od co najmniej 12 miesięcy przed złożeniem wniosku,
• brak zaległości podatkowych przekraczających 3% kwoty należnych zobowiązań (odrębnie w każdym podatku) – zarówno obecnie, jak i przez ostatnie 24 miesiące,
• brak prowadzonego postępowania egzekucyjnego, likwidacyjnego, upadłościowego lub restrukturyzacyjnego,
• niekaralność – również wspólników, członków zarządu i głównego księgowego – za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi oraz przestępstwa skarbowe,
• posiadanie tytułu prawnego do miejsca prowadzenia składu VAT,
• miejsce składu, które ma adres, tworzy oznaczoną i wydzieloną całość oraz – jeśli wymagają tego odrębne przepisy – posiada zaplecze techniczne odpowiednie dla danego rodzaju towarów.

Zezwolenie na prowadzenie składu VAT jest wydawane na czas nieoznaczony. Prowadzący skład ma jednak szereg obowiązków: musi prowadzić w postaci elektronicznej ewidencję towarów objętych procedurą (wpisy najpóźniej w następnym dniu roboczym, przechowywanie przez 5 lat), wystawiać dostawcy i nabywcy dokument potwierdzający wprowadzenie towaru do składu oraz zgłaszać naczelnikowi urzędu skarbowego zmiany w ciągu 14 dni. Odpowiada też solidarnie z podatnikiem za zaległości wynikające z wyprowadzenia towarów ze składu, jeśli wiedział lub miał uzasadnione podstawy przypuszczać, że podatek nie zostanie zapłacony.

Odrębne zezwolenie – na stosowanie procedury składu VAT – musi uzyskać podatnik, który chce obejmować towary procedurą (aby dostawa mogła korzystać ze stawki 0%, zezwolenie muszą mieć zarówno dostawca, jak i nabywca). Warunki są zbliżone do opisanych wyżej (co najmniej 12-miesięczna rejestracja jako czynny podatnik VAT, brak zaległości podatkowych, brak postępowań egzekucyjnych, likwidacyjnych, upadłościowych i restrukturyzacyjnych, niekaralność), a dodatkowo roczne sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy musi podlegać ustawowemu badaniu przez biegłego rewidenta (lub równoważnemu badaniu w innym państwie członkowskim). To zezwolenie – w przeciwieństwie do zezwolenia na prowadzenie składu – wydawane jest na 36 miesięcy. Podmiot stosujący procedurę składa ponadto co tydzień, elektronicznie, zgłoszenie podsumowujące o towarach wprowadzonych do składu – do 3. dnia kolejnego tygodnia.

Te warunki pokazują, że ustawodawca traktuje skład VAT jako rozwiązanie przeznaczone przede wszystkim dla większych, ustabilizowanych finansowo podmiotów, o dobrej historii rozliczeń podatkowych – a nie jako szeroko dostępne uproszczenie.

Rozliczenie podatku po zakończeniu procedury składu VAT

Zakończenie procedury składu VAT – czyli najczęściej wyprowadzenie towaru ze składu – rodzi obowiązek rozliczenia i zapłaty podatku VAT od towarów i usług, które wcześniej korzystały ze stawki 0%. Podatnikiem jest podmiot stosujący procedurę w momencie jej zakończenia, a obowiązek podatkowy powstaje z dniem zakończenia procedury. Poza wyprowadzeniem towaru procedura kończy się m.in. w przypadku dostawy towaru na rzecz podmiotu bez zezwolenia, zmiany klasyfikacji CN towaru, jego zniszczenia, utraty lub kradzieży, upływu 24 miesięcy, a także cofnięcia lub wygaśnięcia zezwolenia.

Ustawa przewiduje następujące zasady rozliczenia:

1. Podatnik bez wezwania oblicza i wpłaca podatek na rachunek urzędu skarbowego w terminie 5 dni od dnia zakończenia procedury, a do 5. dnia następnego miesiąca składa elektronicznie deklarację o zakończeniu procedury składu VAT. Zapłacona kwota zwiększa podatek naliczony w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy – dzięki temu wpływ na płynność ogranicza się do krótkiego okresu między zapłatą a rozliczeniem.
2. Obowiązek zapłaty nie powstaje, jeżeli towar jest wyprowadzany ze składu w ramach eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, a podatnik w ustawowym terminie posiada dokumenty potwierdzające wywóz, wymagane do zastosowania stawki 0%.

Ten mechanizm pokazuje, że skład VAT nie oznacza zwolnienia z podatku VAT, lecz odroczenie jego zapłaty w czasie – połączone z dodatkowymi obowiązkami dokumentacyjnymi i sprawozdawczymi (ewidencja, cotygodniowe zgłoszenia podsumowujące, comiesięczne deklaracje), o których firmy planujące korzystanie z tej procedury powinny pamiętać już na etapie planowania procesów.

Kiedy przepisy wejdą w życie?

Koncepcja składu VAT była przedmiotem konsultacji podatkowych Ministerstwa Finansów już w marcu 2023 r. Projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów 2 czerwca 2026 r. trafił do Sejmu (druk nr 2677). Po rozpatrzeniu poprawek Senatu ustawa została ostatecznie uchwalona (nosi datę 4 września 2026 r.), 25 września 2026 r. podpisał ją Prezydent RP, a 29 września 2026 r. została opublikowana w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270). Przepisy o składzie VAT – podobnie jak większość zmian z tego pakietu nowelizacyjnego – zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r. Wcześniej, od 1 grudnia 2026 r., wejdzie w życie jedynie przepis dotyczący stawki VAT dla różnicy w wartości kaucji, a część zmian dotyczących kas rejestrujących i terminali TAX FREE – w latach 2027–2028.

Przed startem procedury pozostaje jeszcze kilka elementów do uzupełnienia. Przede wszystkim minister finansów musi wydać rozporządzenie wskazujące, które towary z ustawowego katalogu faktycznie zostaną objęte procedurą składu VAT – to od jego treści zależy, czy dana branża skorzysta z nowego rozwiązania. Na stronie Ministerstwa Finansów mają też zostać udostępnione wzory zgłoszenia podsumowującego i deklaracji o zakończeniu procedury. Firmy planujące reorganizację swojej logistyki lub struktury magazynowej pod kątem nowych przepisów powinny już teraz przygotowywać się do złożenia wniosków o zezwolenia i śledzić publikację przepisów wykonawczych – najlepiej we współpracy z agencją celną lub doradcą podatkowym.

Skład VAT – podsumowanie

Wchodząca w życie od 1 stycznia 2027 r. instytucja składu VAT to kolejne rozwiązanie przewidujące możliwość optymalizacji płynności finansowej oraz uproszczenia rozliczeń VAT dla firm prowadzących międzynarodowy obrót towarowy, a jednocześnie zwiększające konkurencyjność Polski jako lokalizacji dla centrów dystrybucyjnych i logistycznych obsługujących rynki zagraniczne. Rozwiązanie to umożliwia odroczenie zapłaty podatku w stosunku do określonych dostaw, nabyć i usług związanych z towarami objętymi procedurą składu VAT – pod warunkiem spełnienia określonych warunków formalno-prawnych.

Choć przepisy zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 r., warto już teraz sprawdzić, czy Państwa firma spełnia lub mogłaby spełnić warunki korzystania ze składu VAT – zwłaszcza jeśli prowadzicie Państwo magazynowanie i dystrybucję towarów z ustawowego katalogu na kilku rynkach europejskich. Część warunków (np. 12-miesięczna rejestracja jako czynny podatnik VAT czy 24-miesięczna historia bez zaległości podatkowych) weryfikowana jest bowiem wstecz.